متن سوال: چرا در اسلام به زن اجازه قضاوت داده نشده است ؟

متن پاسخ:
مشهور فقها يكى از شرايط قضاوت را «مرد بودن» مى دانند.

علتى كه براى اين امر ذكر مى كنند،عاطفى و احساساتى بودن زن است که ممکن است در قضاوت او تاثیر بگذارد و مستند نظر آن ها روايتى است كه در آن آمده : «... بر زن واجب نيست متولى قضاوت شود.»(1)
مطلب مهم راجع به قضاوت زن كه نبايد مورد غفلت قرار گيرد، اين است كه در حديث مزبور تكليف شاق و صعب قضاء، از زن برداشته شده نه آن كه او را از حق قضاء محروم نموده باشد.

گروهى از فقهاى بزرگ شيعه مانند:قاضى ابن البراج , محقق (ره ) صاحب شرايع الاسلام , علامه (ره ) در قواعدالاحكام و عده اى از بزرگان متأخر مانند:صاحب جواهر و شيخ انصارى و آقا ضياء عراقى و بسيارى ديگر از فقها ذكورت را براى قضا شرط دانسته اند.(2)

اما برخى ديگر از فقهاى شيعه،مانند شيخ مفيد(ره ) در كتاب مقنعه؛عقل ، كمال ،علم به كتاب الهى و سنت معصومان را براي قضاوت شرط دانسته و نظير شيخ طوسى (ره ) در كتاب <نهايه > و مفيد در <مقنعه > نامى از اشتراط مرد بودن يا امتناع زن بودن نبرده اند .برخى ديگر از فقها نيز مانند ابن ادريس و ابن سعيد بر اين نظريه هستند.(3)
توضيح : اين گونه مسئوليت‏ها به جز مشقت و زحمت، فايده ديگرى ندارد،اگر كسى اين‏ها را به خاطر دنيا و مقام و پول بخواهد، ضد ارزش است، و اگر براى خدا بخواهد، خداوند ثواب اين گونه كارها را به زنانى كه به وظائف خود عمل مي‏كنند،مى‏دهد.

شبيه اين مطلب در تاريخ اسلام هست كه زنان مدينه يك نماينده نزد پيامبر فرستادند كه مردان به جبهه مى‏روند و آن همه مقام‏هاى معنوى كسب مى‏كنند و يا به شهادت كه فوز عظيم است مى‏رسند، اما زن‏ها به اين گونه ثواب‏ها نمى‏رسند. حضرت رسول(ص) فرمود: «جهاد المرئة حسن التّبعل؛ جهاد زن اين است كه خوب شوهردارى كند». اگر زنى به عشق معنويت و كمالات غصه مى‏خورد كه چرا اين مقامات مخصوص مردان است و به ما زنان نمى‏دهند؟ جوابش اين است كه اگر زنان اخلاق داشته باشند و به وظائف خود خوب عمل كنند، همان ثواب و كمالات را دارند.
اسلام كه اين گونه مسئوليت‏ها را به مردها داده، از آن رو است كه اين‏ها وظائف سنگين اجتماعى است و زنان از عهده آن‏ها به طور كامل برنمى آيند يا به خاطرآن است كه زن‏ها كم‏تر در جامعه حضور پيدا كنند و يا اين است كه مردان از روحيه بالاتري برخوردارند و عملا زنان توانائي اين كار مشكل را ندارند.
پاورقی:

1)- وسائل الشيعه , كتاب القضاء, باب 2 از ابواب صفات القاضى , ح 1
2)- جوادى آملى، عبداللّه , زن در آينهء جلال و جمال , ص 348 و 349
3) همان , ص 348